โครงสร้างหลักสูตรฉบับเต็ม พร้อมเนื้อหารายโมดูล รูปแบบการสอน การวัดผล การรับรอง และลิงก์ตำราอ้างอิงจากห้องสมุดเพลินไพร — ออกแบบให้ขยายผลต่อได้โดยครูท้องถิ่น (exit strategy ในตัว)
ทุกขั้นของบันไดอ้างอิง แกนกลางร่วม (Core Knowledge Map) 9 โมดูล — แหล่งอ้างอิงเดียวของทุกหลักสูตรเพลินไพร ภายใต้ปรัชญา โมเดล 20–80 "เสริมไม่แทน": ศาสตร์ธาตุช่วยให้เข้าใจต้นเหตุเชิงวิถีชีวิตและดูแลตนเอง ส่วนการแพทย์แผนปัจจุบันคือกรอบความปลอดภัยและการวินิจฉัยหลัก
แยก "เนื้อหา (คลังกลาง) · การสอน (ครูท้องถิ่น) · การรับรอง (แกนวิชาการ)" ออกจากกัน ตามแบบอย่างระบบฝึกอบรมกู้ชีพสากล (AHA/CPR) — ปีที่ 3 ครูท้องถิ่นสอนเองได้ ≥ 90% เพลินไพรเหลือบทบาทรับรองคุณภาพ
หลักสูตร 24 ชั่วโมง แกน 9 โมดูล + โมดูลภาคสนามใบสั่งสถานที่ · ดูแลอาการกลุ่ม 🟢 · คัดกรอง–ส่งต่อ
วุฒิบัตร "อสม. รู้ธาตุ" อายุ 2 ปี ขั้นที่ 2 · ขั้นสูงHealth Blueprint ฉบับเต็ม · ใบสั่งสถานที่ + บทบาท link worker · อาการกลุ่ม 🟡 · ธนาคารอาการ 204 อาการ · ติดตาม 6–12 เดือน
วุฒิบัตร "ผู้เชื่อมสุขภาพชุมชน" อายุ 2 ปี ขั้นที่ 3 · เส้นทางคัดเลือกจัดสอนขั้นที่ 1 เองในพื้นที่ด้วยชุดสื่อมาตรฐานกลาง · ประเมินด้วยข้อสอบ + rubric กลาง · รับการนิเทศ · กติกา "ส่งต่อความรู้โดยไม่แก้สาส์น"
วุฒิครูพี่เลี้ยง ต่ออายุทุก 2 ปี| ข้อเสนอคุณค่า | ความหมาย |
|---|---|
| ได้ "วิธีคิด" เป็นของตนเอง | ความเชี่ยวชาญที่ทำให้เป็น "ผู้ที่ชุมชนต้องถาม" ไม่ใช่แค่ช่องทางส่งงาน |
| ผู้ได้ประโยชน์คนแรกคือตัวเอง | ใช้ดูแลตนเองและครอบครัวได้ตั้งแต่วันแรกของการอบรม |
| ลดงาน มิใช่เพิ่มงาน | คำตอบสำเร็จรูปที่ปลอดภัยสำหรับคำถามที่ชาวบ้านถามอยู่แล้วทุกวัน · กติกา "ไม่แน่ใจ = ส่งต่อ" เป็นเกราะป้องกัน |
| มีบันไดให้เติบโต | วุฒิบัตรมอบต่อหน้าชุมชน · ขั้นที่ 2–3 มีค่าตอบแทนจริงผูกกับกองทุนสุขภาพตำบล (กปท.) และค่าสอน |
| คืนความหมายของการเป็น อสม. | วงจร วัด–จ่าย–เข้าร่วม–วัดซ้ำ ทำให้เห็นผลลัพธ์จากมือตนเองเป็นรูปธรรม |
กดที่แต่ละโมดูลเพื่อดู วัตถุประสงค์ · เนื้อหาย่อย · กิจกรรมและใบงาน · การประเมิน · รูปแบบการสอน · ตำราอ้างอิง — เงื่อนไขเข้าเรียน: เป็น อสม. หรือแกนนำสุขภาพชุมชนที่หน่วยงานพื้นที่เสนอชื่อ (สมัครใจ)
เรียนเองได้เต็มที่ผ่านห้องสมุดออนไลน์/วิดีโอ + สรุปทบทวนในห้อง (ค่าตั้งต้น ~2 ชม.)
| ธาตุ | เมื่อสมดุล | เมื่อกำเริบ (มากไป) |
|---|---|---|
| ลม | คล่องแคล่ว ความคิดไว | แห้ง ปั่นป่วน ปวดย้ายที่ ท้องอืดมีลม นอนไม่หลับ |
| ไฟ | ย่อยดี อบอุ่น กระตือรือร้น | ร้อน แดง แสบ อักเสบ หงุดหงิด |
| น้ำ | ผิวชุ่ม สงบ อดทน | หนัก บวม ชื้น เสมหะมาก ง่วงเฉื่อย |
| พร่อง | — | อ่อนล้า ไม่มีแรง ซีด มือเท้าเย็น ฟื้นช้า |
| มิติ | หมายถึง | ตัวอย่างอาการ |
|---|---|---|
| โครงสร้าง | กระดูก กล้ามเนื้อ ข้อ ท่าทาง | ปวดเมื่อย ปวดหลัง ปวดเข่า |
| อวัยวะ | การทำงานของอวัยวะ/ระบบ | ท้องอืด กรดไหลย้อน ไอ |
| ไหลเวียน | เลือดลม น้ำเหลือง การลำเลียง | มือเท้าเย็น บวม เวียนหน้ามืด |
| สมอง | ระบบประสาท การนอน สมาธิ | นอนไม่หลับ ปวดหัว หลงลืม |
| จิตใจ | อารมณ์ ความเครียด ความสัมพันธ์ | เครียด วิตกกังวล หงุดหงิด |
| ช่องทาง | สังเกตอะไร | บอกอะไร |
|---|---|---|
| ดู | รูปร่าง ผิว สีหน้า ลิ้น ท่าทาง | ธาตุพื้น ความร้อน-เย็น-ชื้น |
| สัมผัส | อุณหภูมิ ความตึงตัว มือเท้าเย็น/ร้อน | ไฟมาก/น้อย ลมคั่ง |
| ฟัง | น้ำเสียง ลมหายใจ การเล่าอาการ | ลม และสภาพจิตใจ |
ภาคปฏิบัติ onsite (จำเป็นสุด) — ต้องแตะ/สังเกตด้วยกันจริง เป็นแกนของวัน practicum ร่วมกับคลินิกจำลอง (ค่าตั้งต้น ~3 ชม.)
| ขั้น | ทำอะไร | หัวใจ |
|---|---|---|
| ① ปลอดภัยไหม | เช็คสัญญาณอันตราย 6 กลุ่ม | มีข้อใดข้อหนึ่ง = ส่งต่อทันที |
| ② ธาตุ/มิติไหนเด่น | ร้อน=ไฟ · แห้งปั่นป่วน=ลม · หนักชื้น=น้ำ · อ่อนล้า=พร่อง + อยู่มิติไหน | ดูตัวเด่นก่อน |
| ③ ทำตรงข้าม + แก้ราก | ปรับด้วยสิ่งตรงข้าม ถาม กิน/ทำ/ช่วงเวลา | แก้ที่ต้นเหตุ |
| ④ ให้เวลาสังเกต | ลอง 3–7 วัน | ไม่ดีขึ้น/แย่ลง = ไปหาหมอ |
| ถ้าเด่นแบบ | ทำตรงข้าม | ตัวอย่างที่ทำได้เอง |
|---|---|---|
| ไฟ (ร้อน) | ทำให้เย็น | ลดเผ็ด-ทอด-เหล้า-กาแฟ ดื่มน้ำพอ พักใจ |
| ลม (แห้ง-ปั่นป่วน) | สงบ อุ่น สม่ำเสมอ | กินเป็นเวลา อาหารอุ่น นวด-ประคบ ฝึกหายใจ |
| น้ำ (หนัก-ชื้น) | อุ่น ขับชื้น | ลดมัน-หวาน-เย็น ขยับร่างกาย |
| พร่อง | บำรุง พัก | นอนพอ อาหารมีกำลังย่อยง่าย |
| หัวข้อ | ของฉัน |
|---|---|
| ธาตุเด่น / สิ่งที่มักกำเริบ | ……………………… |
| มิติที่มักผิดสมดุล (จาก 5 มิติ) | ……………………… |
| วิธีดูแลที่เลือก (ประหยัด·ง่าย·ได้ผล) | ……………………… |
| รากต้นเหตุที่จะแก้ | ……………………… |
| สัญญาณที่ต้องไปหาหมอ | ……………………… |
สอนเป็น "หลักการทำแผนที่สุขภาพ 3 ขั้น" ที่ทำเองได้ — ไม่ใช่การจำ archetype 42 แบบ · Health Blueprint ออนไลน์เป็นตัวช่วยเสริมเท่านั้น ไม่ใช่แกน
ขั้นที่ 1 เรียนระดับ "แนะนำ + ฝึกพื้นฐาน" — เนื้อหาใบสั่งสถานที่ฉบับเต็มและบทบาทผู้เชื่อมประสาน (link worker) อยู่ในขั้นที่ 2
เลื่อนขั้นด้วย "สมรรถนะจริง" ไม่ใช่ชั่วโมงเรียน — เริ่มคัดผู้มีศักยภาพ ~10 คน ในเดือน 8–12 ของปีนำร่อง
กลไกที่ทำให้ระบบขยายต่อได้เมื่อเพลินไพรถอนตัว — ปีที่ 3 ครูท้องถิ่นสอนขั้นที่ 1 เองทั้งหมด
| ช่วงเวลา | เหตุการณ์สำคัญ | บทบาทเพลินไพร |
|---|---|---|
| ปีที่ 1 (นำร่อง) | อสม. ~50 คน ผ่านขั้นที่ 1 · เดือน 8–12 คัดผู้มีศักยภาพ ~10 คน เริ่มขั้นที่ 2 | สอนเองเต็มรูป + เก็บข้อมูลปรับหลักสูตร |
| ปีที่ 2 | ขั้นที่ 2 เต็มรูป · ผู้ผ่านเริ่ม co-teach ขั้นที่ 1 รุ่นใหม่ · กิจกรรมเข้าแผน กปท. | สอนร่วม + สร้างครู + วางระบบทะเบียน/ข้อสอบกลาง |
| ปีที่ 3 | ครูท้องถิ่นสอนขั้นที่ 1 เองทั้งหมด (เป้า ≥ 90% ของชั่วโมงสอน) · ขยายเมืองที่สอง | ถอนตัวจากการสอน — เหลือรับรอง พัฒนาเนื้อหา และ audit |
| ปีที่ 4+ | ระบบหมุนด้วยงบท้องถิ่น + ครูท้องถิ่น + ทะเบียนรับรองกลาง | สถาบันมาตรฐานและรับรอง |
หลักการ: แยก "อะไร (แกน 9 โมดูล = คงที่)" ออกจาก "อย่างไร (รูปแบบส่งมอบ = เลือกได้)" · คำถามกำหนดจำนวนวันเจอตัว: "อะไรที่ต้องมีตัวอยู่ในห้องจริง ๆ?" — คำตอบคือ แกน ~70% เรียนเองได้ เหลือเจอตัวจริงแค่ CM4 + คลินิกจำลอง + สอบปฏิบัติ
| เดือน | กิจกรรมอบรม |
|---|---|
| 3 | เปิดรับ อสม. (สมัครใจ) · ปฐมนิเทศ |
| 4–5 | อบรม onsite 2 วัน × 2 รอบ + ออนไลน์แทรก (แกน 9 โมดูล) |
| 6 | onsite รอบ 3 + สอบปฏิบัติ (อ่านร่างกาย + คลินิกจำลอง + จ่ายใบสั่ง) · train-the-trainer → รับวุฒิรุ่น 1 |
| 7+ | supervision รายเดือนโดยทีมหมอเพลินไพร (onsite/ออนไลน์) |
| แบบ | โครงสร้าง | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| A · Lean Blended | 7 โมดูลแนวคิดเรียนเองผ่านห้องสมุดออนไลน์ + practicum onsite 1 วัน (CM4 + คลินิกจำลอง + สอบ) + coaching ออนไลน์ | ขยายพื้นที่อื่น — ประหยัด เร็ว |
| E · Certify-by-Demo | เรียนแกนเอง + ส่งแผนที่สุขภาพ + คลิปเดินวงจร 4 ขั้น → ประเมิน async | รุ่นต่อไป ไม่ผูกสถานที่ |
| โมดูล | เรียนเองได้ (ดิจิทัล) | ต้องเจอตัว/สด |
|---|---|---|
| CM1 ฐานคิด + 20–80 · CM2 ธาตุ · CM3 5 มิติ · CM7 ตรงข้าม+ราก | ●● เต็มที่ | — |
| CM5 ความปลอดภัย · CM6 วงจร 4 ขั้น · CM8 เลือกศาสตร์ | ● แนวคิด | ◐ ฝึกสถานการณ์/สวมบทบาท/ฝึกเลือกกับเคส |
| CM9 แผนที่สุขภาพ | ●● โปรเจกต์ทำเอง | ◐ รีวิว (สด/ออนไลน์) |
| CM4 อ่านร่างกาย + คลินิกจำลอง + สอบปฏิบัติ + ภาคสนามใบสั่ง | — | ●● จำเป็น — รวมเป็น practicum |
| องค์ประกอบ | สัดส่วน | เกณฑ์ผ่าน |
|---|---|---|
| แบบทดสอบหลังเรียน (post-test) | 40% | ≥ 70% |
| ใบงานรายโมดูล (9 ใบ) | 30% | ทำครบ |
| สอบภาคปฏิบัติ: แผนที่สุขภาพ + เดินวงจร 4 ขั้น | 30% | ≥ 7/10 |
⚑ เงื่อนไขบังคับ การคัดกรองความปลอดภัย (CM5) ต้องผ่าน 100% — ไม่ผ่านข้อนี้ = ไม่ผ่านหลักสูตร ไม่ว่าคะแนนรวมเท่าใด
เนื้อหาเชิงลึกทุกโมดูลอ้างอิง ห้องสมุดเพลินไพร (library.plearnprai.org) — ตำราหลายสิบเล่ม · หนังสือเสียง/พอดแคสต์ 60+ ตอน · วิดีโอ 300+ คลิป · เข้าถึงผ่าน LINE ที่คนไทยใช้ทุกวัน
เอกสารสำหรับทีมครูพี่เลี้ยงและผู้นิเทศ — เปิดในเว็บนี้ได้เลย (คนละชุดกับตำราเรียนที่อยู่ในห้องสมุดสาธารณะ) · บางไฟล์มีเฉลย/เป็นเอกสารภายใน โปรดใช้เฉพาะในทีม
คู่มือการสอนรายโมดูล · สคริปต์กิจกรรม · แผนอบรม 24 ชม. · เกณฑ์ประเมินกลาง · การนิเทศและเส้นทางเป็นครู
🌿 เวิร์กช็อปศาสตร์การเยียวยา (ไล่ระดับ 3 ขั้น)คู่มือครูจัดเวิร์กช็อป CM8 ภาคปฏิบัติ — ขั้น 1: 7 ศาสตร์ · ขั้น 2: +8 ศาสตร์จุดเด่น · ขั้น 3: รู้จักครบ 37 ศาสตร์ พร้อมข้อห้ามและวิธีฝึกรายสถานี
🗂️ คลังเคสจำลอง 10 เคส · มีเฉลย ใช้ภายในเคสฝึก/สอบภาคปฏิบัติ — 4 เขียว · 2 ส่งต่อ ER · 3 ธงเหลือง · 1 บอร์เดอร์ไลน์ พร้อมเฉลยตาม rubric กลาง
📋 แบบฟอร์มนิเทศ + ต่ออายุครู · เอกสารผู้นิเทศ4 ฟอร์ม: สังเกตการสอน · สุ่มตรวจผู้เรียน (non-inferiority) · ต่ออายุ 2 ปี · แฟ้มนิเทศรายครู
⚑ การ์ดสัญญาณอันตราย 6 กลุ่มการ์ดพกพา A5 หน้า–หลัง พิมพ์แจก อสม. — แยก ER/1669 vs รพ.สต. 48–72 ชม. + ช่องส่งต่อพื้นที่