ชุดครูพี่เลี้ยง อสม. (ขั้นที่ 3) — Trainer Kit

คู่มือการสอน · สคริปต์กิจกรรม · เกณฑ์ประเมินกลาง · แนวการนิเทศ — หลักสูตรดูแลสุขภาพตามธาตุ แกน 9 โมดูล

ร่างฉบับที่ 1 (สำหรับพัฒนาในปีที่ 2 ของโครงการ) · เพลินไพร วิสาหกิจเพื่อสังคม · กรกฎาคม 2569 ต่อยอดจาก: บันไดการเรียนรู้ อสม. 3 ขั้น · Core Knowledge Map v1.1 · หลักสูตรแกน 9 โมดูล · Trainer Facilitation Guide (Canon 1/3/4) เป้าหมายของชุดนี้: ทำให้ "ครูพี่เลี้ยงท้องถิ่น" สอนขั้นที่ 1 ได้เองด้วยคุณภาพเทียบเท่าทีมเพลินไพร — คือกลไก exit strategy ที่ทำให้ระบบขยายต่อได้โดยไม่พึ่งผู้ก่อตั้ง

---

0. ชุดนี้มีอะไรบ้าง และใครใช้

ชุดครูพี่เลี้ยงประกอบด้วย 6 ส่วน ใช้คู่กับสื่อผู้เรียนที่มีอยู่แล้ว (คู่มือ อสม. · สมุดงาน 9 โมดูล · การ์ดสัญญาณอันตราย · คู่มืออ่านร่างกาย · คู่มือใบสั่งสถานที่)

ส่วน	เนื้อหา	ใช้ตอนไหน
§1 บทบาทและกติกาครูพี่เลี้ยง	ขอบเขต สิทธิ หน้าที่ กติกา "ไม่แก้สาส์น"	ก่อนรับบท
§2 ปรัชญาการสอน (Healer voice)	5 หลักการสอน + การจัดพื้นที่	ทบทวนทุกครั้งก่อนสอน
§3 คู่มือสอนรายโมดูล	9 โมดูล + ภาคสนาม: เวลา · สคริปต์ · กิจกรรม · จุดพลาดที่พบบ่อย	ระหว่างเตรียม+สอน
§4 แผนจัดอบรมมาตรฐาน	ผัง 24 ชม. แบบ B รายวัน	วางแผนรุ่น
§5 การประเมินและรับรอง	ข้อสอบกลาง · rubric ภาคปฏิบัติ · เงื่อนไขความปลอดภัย	วันสอบ
§6 การนิเทศ คุณภาพ และการเป็นครู	co-teach · audit · ต่ออายุ · ช่องรายงานกลับ	ต่อเนื่อง

หลักการออกแบบ: แยก "เนื้อหา (คลังกลาง แก้ที่เดียว) · การสอน (ครูท้องถิ่น) · การรับรอง (แกนวิชาการ)" ออกจากกัน ตามแบบระบบฝึกกู้ชีพสากล (AHA/CPR) — ครูพี่เลี้ยงรับผิดชอบ "การสอน" โดยใช้เนื้อหาและการรับรองจากส่วนกลาง

---

1. บทบาทและกติกาครูพี่เลี้ยง

1.1 ครูพี่เลี้ยงทำอะไรได้ / ไม่ได้

ทำได้ (สิทธิ)	ทำไม่ได้ (ขอบเขต)
จัดสอนหลักสูตรขั้นที่ 1 เองในพื้นที่ ด้วยชุดสื่อมาตรฐานจากคลังกลาง	ดัดแปลง/ตัดทอน/เพิ่มเนื้อหาความปลอดภัย (สัญญาณอันตราย การ์ด ธงเหลือง) ด้วยตนเอง
ประเมินผู้เรียนด้วยข้อสอบกลางและ rubric กลาง	ออกข้อสอบเอง หรือปรับเกณฑ์ผ่านเอง
รายงานผลเข้าระบบทะเบียนกลาง	ออกวุฒิบัตรนอกระบบทะเบียน
ปรับ "ตัวอย่าง/เคส" ให้เข้ากับบริบทชุมชนตนเอง	เปลี่ยน "แก่น" ของโมดูล หรือลำดับเส้นเรื่อง
เสนอจุดที่ควรแก้ในสื่อเข้าทีมวิชาการกลาง	สอนเนื้อหาขั้นที่ 2–3 (วินิจฉัยลึก/ใบสั่งเต็มระบบ) ให้ผู้เรียนขั้นที่ 1

1.2 กติกาทองข้อเดียวที่ห้ามละเมิด — "ส่งต่อความรู้โดยไม่แก้สาส์น"

การ์ดมาตรฐาน ตารางสัญญาณอันตราย ธงเหลืองก่อนจ่าย และข้อความความปลอดภัยทุกจุด — ถ่ายเอกสาร/ใช้สอนได้ แต่ห้ามตัดทอน แก้ไข หรือเติมข้อความเอง หากพบจุดที่ควรปรับ ให้แจ้งทีมวิชาการกลางเป็นผู้แก้ที่คลังกลาง แล้วไหลลงทุกพื้นที่พร้อมกัน — เพื่อให้ทุกหมู่บ้านสอนตรงกัน และกัน "สาส์นเพี้ยน" ข้ามรุ่น

1.3 เส้นทางเป็นครูพี่เลี้ยง

ผ่านขั้นที่ 2 (ผู้เชื่อมสุขภาพชุมชน) → ได้รับการเสนอชื่อจากพื้นที่ → co-teach กับครูที่ได้รับการรับรองอย่างน้อย 1 รอบเต็ม → ประเมินผ่าน → รับวุฒิครู (ต่ออายุทุก 2 ปี)

---

2. ปรัชญาการสอน — "Healer voice" ไม่ใช่ "Expert voice"

ทบทวน 5 หลักก่อนสอนทุกครั้ง (ต่อยอดจาก Trainer Facilitation Guide กลาง):

1. สอนจากแก่น ไม่ใช่จากเทคนิค — ผู้เรียนลืมเทคนิคใน 1 เดือน แต่จำแก่นได้ทั้งชีวิต · ของหลักสูตรนี้ "แก่น" คือ เข้าใจตัวเอง → เข้าใจมิติที่ผิดสมดุล → เลือกศาสตร์ที่เหมาะ → ทำแผนที่สุขภาพ ภายใต้ความปลอดภัย "เสริมไม่แทน"
2. เริ่มจากการฟัง ไม่ใช่การบอก — ให้ อสม. พูด ~60% ของเวลา · ครูพูด ~40% · อสม. มีประสบการณ์ดูแลชาวบ้านจริง ใช้เป็นทุน
3. ใช้เรื่องจริง ไม่ใช่ทฤษฎีล้วน — เคสจากชุมชนของผู้เรียนเองดีกว่าสไลด์
4. เคารพประสบการณ์ผู้เรียน — อสม. ไม่ใช่ภาชนะว่าง · หลายคนอายุมากและดูแลคนมานาน
5. ใช้ "เรา" ไม่ใช่ "คุณ" — น้ำเสียงเพื่อนร่วมทาง ไม่ตัดสิน ไม่ใช้ความกลัวเป็นเครื่องมือสอน

2.1 การจัดพื้นที่ (ปรับให้เข้าบริบท อสม.)

นั่งเป็นวง/กลุ่มย่อยดีกว่าแถวยาว · ใช้ศาลา/ห้องประชุม รพ.สต. ที่ผู้เรียนคุ้นเคย · เตรียมสมุด-ปากกาให้ทุกคน · ป้าย/การ์ดสัญญาณอันตรายติดผนัง · น้ำดื่มและของว่างเบา ๆ · เผื่อเวลาให้ผู้สูงวัยเดินและพัก

2.2 ข้อควรระวังเฉพาะกลุ่ม อสม.

หลายคนอ่าน-เขียนไม่คล่องหรือสายตาไม่ดี → ใช้ภาพ/การพูด/การสาธิตนำ ไม่พึ่งการอ่านเอกสารยาว · เคารพว่าบางคนมาเพราะถูกเสนอชื่อ → ทำให้วันแรก "รู้สึกคุ้ม" ด้วยวิชาที่ใช้กับตัวเองได้ทันที · ยึดหลัก "ผู้ได้ประโยชน์คนแรกคือตัว อสม. เอง"

---

3. คู่มือสอนรายโมดูล (9 โมดูล + ภาคสนาม)

รูปแบบเดียวกันทุกโมดูล: เป้าหมาย · เวลา · แก่นที่ห้ามพลาด · สคริปต์เปิด · กิจกรรม/ใบงาน · จุดพลาดที่พบบ่อย · เกณฑ์ว่า "ผ่าน" · สื่อผู้เรียนอ้างอิงในวงเล็บ

CM1 · ฐานคิดเชื่อมศาสตร์ + 20–80 (45 นาที)

• แก่นที่ห้ามพลาด: ธาตุ = เสริม · แผนปัจจุบัน = กรอบความปลอดภัย/วินิจฉัยหลัก · เมื่อสงสัย/ไม่ดีขึ้น = ไปหาหมอ
• สคริปต์เปิด: "เวลาชาวบ้านมาถามเรื่องสุขภาพ เราตอบยังไงให้ช่วยได้จริงและปลอดภัย — วันนี้เราจะได้เครื่องมือนั้น" ถามผู้เรียน 2–3 คนว่าเคยเจอเคสแบบไหนบ้าง
• กิจกรรม: ให้จับคู่ ยกอาการ 1 อย่างที่ "ดูแลด้วยธาตุได้" และ 1 อย่างที่ "ต้องส่งต่อ" (ใบงาน 1)
• จุดพลาดที่พบบ่อย: ครูเผลอพูดเหมือนธาตุ "แทน" การรักษา → ต้องย้ำ "เสริมไม่แทน" ทุกครั้ง · อย่าลงลึกปรัชญาเกินไป กลุ่ม อสม. ต้องการภาพใช้งาน
• ผ่านเมื่อ: ยกตัวอย่างเส้นแบ่ง "ดูแลเอง vs ส่งต่อ" ได้ด้วยคำพูดตัวเอง

CM2 · ธาตุประจำตัว + สามเหลี่ยมธาตุ (60 นาที)

• แก่น: ลม–ไฟ–น้ำ + พร่อง · แยก "ธาตุพื้น" กับ "ที่ผิดปกติตอนนี้" · ทิศ กำเริบ(ลด)/หย่อน(บำรุง)
• สคริปต์เปิด: "เคยสงสัยไหมว่าทำไมคนกินเหมือนกัน ออกกำลังเหมือนกัน แต่ได้ผลต่างกัน — เพราะธาตุต่างกัน"
• กิจกรรม: ทุกคนทำแบบประเมิน 20 ข้อกับตัวเอง → หาธาตุเด่น → เล่าให้เพื่อนฟังว่าตรงไหม (ใบงาน 2 · เล่ม 16/17)
• จุดพลาด: ผู้เรียนอยากได้ "ธาตุเดียวชัด ๆ" → ย้ำว่าคนส่วนใหญ่เด่น 2 ธาตุ ไม่ต้องกังวล · อย่าให้ท่องจำ archetype
• ผ่านเมื่อ: จำแนกลม/ไฟ/น้ำ/พร่อง และบอกธาตุเด่น+ทิศของตัวเองได้

CM3 · Health Matrix 5 มิติ (45 นาที)

• แก่น: โครงสร้าง·อวัยวะ·ไหลเวียน·สมอง·จิตใจ · มองเป็นตาราง "ธาตุ × มิติ"
• กิจกรรม: หยิบอาการของตัวเอง/คนใกล้ตัว → ระบุมิติ + ธาตุ → เขียน "ธาตุ × มิติ" (ใบงาน 3 · เล่ม 23)
• จุดพลาด: ผู้เรียนติดที่ "อาการอยู่ได้หลายมิติ" → บอกว่าถูกแล้ว ให้เลือกมิติเด่นก่อน
• ผ่านเมื่อ: บอก 5 มิติครบ + จับอาการ 1 อย่างเข้ามิติ+ธาตุได้

CM4 · อ่านร่างกาย ดู–สัมผัส–ฟัง (90 นาที · ต้องเจอตัว)

• แก่น: 3 ช่องทางบอกทิศธาตุ · อ่าน "แนวโน้ม" ไม่ใช่วินิจฉัยโรค · เทียบกับ "ปกติของคนคนนั้น"
• สคริปต์เปิด: สาธิตกับอาสาสมัคร 1 คนให้ดูก่อน แล้วค่อยให้จับกลุ่มฝึก
• กิจกรรม: กลุ่ม 3 คน ผลัดกันอ่านด้วยสูตร 5 นาที บันทึก แล้วเจ้าตัวเฉลยจากแบบประเมิน (ใบงาน 4 · เล่ม 27 คู่มืออ่านร่างกาย)
• จุดพลาด: ผู้เรียนด่วนสรุปจากข้อเดียว → สอนให้ดูภาพรวม ≥3 จุดตรงกัน · ลืมขอความยินยอมก่อนสัมผัส → ย้ำมารยาท
• ผ่านเมื่อ: ใช้ ดู–สัมผัส–ฟัง อ่านธาตุ+มิติผู้อื่นเบื้องต้นได้ และบอกได้ว่าแต่ละช่องทางบอกอะไร

CM5 · ความปลอดภัย: สัญญาณอันตราย 6 กลุ่ม + ส่งต่อ (90 นาที · บังคับผ่าน 100%)

• แก่น: 6 กลุ่ม · เจอข้อใดข้อหนึ่ง = ส่งต่อ ไม่ต้องดูธาตุ · แยก ER/1669 vs รพ.สต. 48–72 ชม. · "ไม่แน่ใจให้ส่งต่อ"
• สคริปต์เปิด: "โมดูลนี้สำคัญที่สุด — ถ้าจำได้แค่เรื่องเดียวจากทั้งหลักสูตร ขอให้เป็นเรื่องนี้"
• กิจกรรม: ครูอ่านสถานการณ์จำลอง → ผู้เรียนชูป้ายเขียว(ดูแลเอง)/แดง(ส่งต่อ) → อภิปรายอ้างสัญญาณ 6 กลุ่ม (ใบงาน 5 · การ์ดสัญญาณอันตราย)
• จุดพลาด: ผู้เรียนกลัวจะ "ส่งต่อมากเกินไป" → ย้ำว่าส่งต่อคือความรับผิดชอบ ไม่ใช่ความล้มเหลว · ครูห้ามดัดแปลงเนื้อหากลุ่มอันตรายเด็ดขาด
• ผ่านเมื่อ: บอก 6 กลุ่มครบ + ตัดสินใจ ER vs รพ.สต. ถูก + อธิบายเหตุผล "ไม่แน่ใจให้ส่งต่อ" — ข้อนี้ต้องผ่าน มิฉะนั้นไม่ผ่านหลักสูตร

CM6 · วงจรดูแล 4 ขั้น (60 นาที)

• แก่น: ① ปลอดภัยไหม → ② ธาตุ/มิติไหนเด่น → ③ ทำตรงข้าม+แก้ราก → ④ ให้เวลาสังเกต ไม่ดีขึ้นไปหาหมอ
• กิจกรรม: จับคู่ เล่าอาการจริงไม่รุนแรง → อีกคนพาเดินวงจรทีละขั้น พูดออกเสียง → สลับ (ใบงาน 6)
• จุดพลาด: ผู้เรียนข้ามขั้น ① ไปเลือกวิธีดูแลก่อน → ย้ำว่าคัดกรองต้องมาก่อนเสมอ · ระวังใช้คำ "5 ขั้น" แบบเก่า — หลักสูตรนี้ใช้ "วงจร 4 ขั้น" เป็นภาษากลาง
• ผ่านเมื่อ: เดินวงจร 4 ขั้นตามลำดับกับอาการใดก็ได้ และบอกว่าทำไมขั้น ④ สำคัญ

CM7 · ตรงข้ามบำบัด + รากต้นเหตุ 3 ส่วน (45 นาที)

• แก่น: ไฟ↔เย็น · ลม↔สงบอุ่นสม่ำเสมอ · น้ำ↔อุ่นขับชื้น · พร่อง↔บำรุง · ราก = กิน·พฤติกรรม·สมุฏฐาน
• กิจกรรม: เลือกอาการ → ระบุธาตุเด่น → ทำตรงข้ามอย่างไร → สืบราก 3 ส่วน (ใบงาน 7)
• จุดพลาด: สับสน "เย็นสองแบบ" (ลมแห้ง vs น้ำแฉะ) → สอนแยกที่ "ชุ่ม↔ขับชื้น" ทั้งคู่ทำให้อุ่น
• ผ่านเมื่อ: บอกหลักตรงข้ามของไฟ/ลม/น้ำ/พร่อง และรากต้นเหตุ 3 ส่วนได้

CM8 · กล่องเครื่องมือ + เลือกศาสตร์ ประหยัด·ง่าย·ได้ผล (60 นาที)

• แก่น: ไม่ต้องรู้ทุกศาสตร์ — "เลือกเป็น" · เกณฑ์ 4 ข้อ: เหมาะ/ประหยัด/ง่าย/ได้ผล+ปลอดภัย
• กิจกรรม: รับการ์ดอาการ → เสนอ 2–3 วิธี → คัดด้วยเกณฑ์ 4 ข้อ เหลือ 1 (ใบงาน 8 · เล่ม 20/25)
• จุดพลาด: ผู้เรียนอยากแนะนำสมุนไพรเข้มข้นให้ผู้ป่วยกินยาประจำ → สอนใช้ตารางสมุนไพร×ยา (เล่ม 30) และธงเหลือง
• ผ่านเมื่อ: เลือกวิธีดูแล 1 อย่างที่ประหยัด·ง่าย·ได้ผล พร้อมเหตุผล

CM9 · แผนที่สุขภาพของตัวเอง (60 นาที · ปลายทาง)

• แก่น: รวม 3 ขั้น → "แผนที่ + แผนดูแลของตัวเอง" · สอนเป็นหลักการ ไม่ใช่จำ archetype
• กิจกรรม: ทำแผนที่สุขภาพของตัวเองให้เสร็จ → จับคู่ทำให้อีกคน → นำเสนอ 1 คู่ (ใบงาน 9 · สมุดงาน เล่ม 28)
• จุดพลาด: ครูเผลอยก Health Blueprint/บุคลิก 42 แบบเป็นแกน → ย้ำว่าเป็น "ตัวช่วยเสริม" เท่านั้น
• ผ่านเมื่อ: นำเสนอแผนที่สุขภาพตนเอง (ธาตุ→มิติ→วิธีดูแล→จุดส่งต่อ) ได้

＋ โมดูลภาคสนาม · ใบสั่งสถานที่ (90 นาที · ฝึกในพื้นที่จริง)

• แก่น: แปลงแผนที่สุขภาพ → สถานที่+เวลา+ความถี่ ในวงแหวนใกล้บ้าน · สัดส่วน 60/30/10 · ธงเหลืองก่อนจ่ายทุกใบ
• กิจกรรม: เดินสำรวจ+ทดลองขึ้นทะเบียนจุดในชุมชนจริง → ซ้อมจ่ายใบสั่งกับเคสจำลอง (คู่มือใบสั่ง เล่ม 29)
• จุดพลาด: จ่ายใบสั่งไปจุดที่ยังไม่ขึ้นทะเบียน → ย้ำ "มีปลายทางก่อนจ่าย" · ลืมเช็กธงเหลืองในผู้ป่วย NCD
• ผ่านเมื่อ: จับคู่มิติที่ขาด×สถานที่จริงได้ + ผ่านตารางธงเหลืองก่อนจ่าย

---

4. แผนจัดอบรมมาตรฐาน — แบบ B Cohort Immersive (24 ชั่วโมง)

รูปแบบต้นแบบสำหรับรุ่นนำร่อง · onsite 2 วัน × 2 รอบ + สอบ 1 วัน + ออนไลน์แทรก · (รุ่นขยายสลับแบบ A/E เพื่อประหยัด)

รอบ	ชั่วโมง	เนื้อหา	ผลลัพธ์ที่ต้องได้
รอบ 1 วันที่ 1	6 ชม.	ปฐมนิเทศ + CM1 + CM2 + CM3	รู้จักธาตุตัวเอง + 5 มิติ
รอบ 1 วันที่ 2	6 ชม.	CM4 อ่านร่างกาย (ภาคปฏิบัติ) + CM5 ความปลอดภัย	อ่านธาตุผู้อื่น + คัดกรองเป็น
ออนไลน์แทรก	~3 ชม.	ทบทวน CM1–5 + วิดีโอ + แบบทดสอบย่อย	ทวนก่อนรอบ 2
รอบ 2 วันที่ 1	6 ชม.	CM6 วงจร + CM7 ตรงข้าม/ราก + CM8 เลือกศาสตร์	เดินวงจร + เลือกศาสตร์เป็น
รอบ 2 วันที่ 2	6 ชม.	CM9 แผนที่สุขภาพ + โมดูลภาคสนามใบสั่ง	ทำแผนที่ + จ่ายใบสั่งได้
วันสอบ	3 ชม.	สอบข้อเขียน + สอบภาคปฏิบัติ (คลินิกจำลอง)	ผ่านเกณฑ์ §5

เวลารายโมดูลใน §3 รวมกันประมาณ 12–13 ชม. — ส่วนที่เหลือเป็นกิจกรรมกลุ่ม พัก ทบทวน และคลินิกจำลอง · ครูปรับจังหวะได้ตามกลุ่ม แต่ ห้ามลดเวลา CM4 และ CM5

---

5. การประเมินและการรับรอง (ใช้ข้อสอบ + rubric กลางเท่านั้น)

5.1 องค์ประกอบและเกณฑ์ผ่าน (ขั้นที่ 1)

องค์ประกอบ	สัดส่วน	เกณฑ์ผ่าน
แบบทดสอบหลังเรียน (post-test 15 ข้อ)	40%	≥ 70% (≥ 11/15)
ใบงานรายโมดูล (9 ใบ)	30%	ทำครบ
สอบภาคปฏิบัติ (แผนที่สุขภาพ + เดินวงจร 4 ขั้น)	30%	≥ 7/12

เงื่อนไขบังคับเหนือคะแนนรวม: เกณฑ์ "คัดกรองความปลอดภัย" ใน rubric ต้องได้ ≥ 1 คะแนนเสมอ — ไม่ผ่านข้อนี้ = ไม่ผ่านหลักสูตร ไม่ว่าคะแนนรวมเท่าใด

5.2 Rubric ภาคปฏิบัติ (คะแนนเต็ม 12 · ใช้ชุดกลาง)

เกณฑ์	ผ่านดี (2)	พอใช้ (1)	ต้องปรับ (0)
คัดกรองความปลอดภัย ⚑	ถามครบ ระบุสัญญาณอันตรายได้	ถามบางส่วน	ไม่คัดกรอง
อ่านธาตุ + ระบุมิติ	ระบุธาตุ+มิติ พร้อมเหตุผลชัด	ระบุได้แต่เหตุผลน้อย	ระบุไม่ได้
เลือกศาสตร์ (ประหยัด·ง่าย·ได้ผล)	เลือกเหมาะและคุ้มค่า มีเหตุผล	เลือกได้บางส่วน	ไม่สอดคล้อง
วงจร 4 ขั้น + แก้ราก	เดินครบ+ชี้รากได้	เดินได้บางขั้น	สับสน
การติดตาม/ส่งต่อ	นัดติดตาม+จุดส่งต่อชัด	บอกคร่าว ๆ	ไม่กล่าวถึง
การสื่อสาร (Healer voice)	อบอุ่น เข้าใจง่าย ไม่ใช้ความกลัว	พอใช้	สับสน/ใช้ความกลัว

5.3 วิธีคุมให้ครูประเมินตรงกัน (Inter-rater reliability)

• สอบต้องมีผู้ประเมิน 2 คนในเคสตัวอย่างช่วงต้น เทียบคะแนน ถ้าต่างเกิน 1 ระดับให้คุยปรับความเข้าใจก่อนประเมินจริง
• ใช้เคสจำลองมาตรฐานจากคลังกลาง อย่างน้อย 1 เคสร่วมทุกสนามสอบ เพื่อเทียบมาตรฐานข้ามพื้นที่
• บันทึกวิดีโอการสอบ (ขอความยินยอม) ส่งสุ่มให้ทีมกลางตรวจสอบมาตรฐาน

---

6. การนิเทศ คุณภาพกลาง และการเป็นครู

6.1 กลไกคุณภาพกลางที่ครูพี่เลี้ยงต้องอยู่ใต้

1. คลังข้อสอบ + rubric กลาง — ทุกสนามใช้ชุดเดียว
2. ทะเบียนวุฒิบัตรกลาง — รายงานผลผู้ผ่านทุกคนเข้าทะเบียน ตรวจสอบสถานะ/วันหมดอายุได้
3. ต่ออายุวุฒิครูทุก 2 ปี — ประเมินทบทวน เน้นความปลอดภัยและส่วนปรับปรุงใหม่
4. การสุ่มตรวจ (audit) — ทีมกลางสุ่มสังเกตการสอน + สุ่มทดสอบผู้ผ่านการอบรมของครูแต่ละคน
5. ช่องรายงานกลับ — ครูเสนอจุดที่ควรแก้ในสื่อเข้าทีมวิชาการกลาง (แก้ที่คลังกลางแล้วไหลลงทุกพื้นที่)

6.2 เส้นทาง co-teach → ครูเต็มตัว

ระยะ	บทบาทว่าที่ครู	ผู้กำกับ
สังเกตการณ์	ดูครูรับรองสอน 1 รอบเต็ม จดบันทึก	ครูรับรอง
co-teach	สอน 2–3 โมดูลภายใต้ครูรับรอง	ครูรับรอง + ทีมกลาง
ประเมินขึ้นครู	สอนเดี่ยว 1 รอบ ทีมกลางสังเกต + ตรวจผลผู้เรียน	ทีมวิชาการกลาง
รับรองเป็นครู	ผ่าน → เข้าทะเบียนครู ต่ออายุทุก 2 ปี	ทะเบียนกลาง

6.3 ตัวชี้วัดคุณภาพครู (non-inferiority)

เป้าหมายคือ คะแนนสมรรถนะของผู้เรียนที่สอนโดยครูท้องถิ่น ต้องไม่ด้อยกว่ารุ่นที่ทีมเพลินไพรสอนเอง · ติดตาม: อัตราผ่านรับรอง · อัตราต่ออายุ · ผลสุ่มตรวจความถูกต้องเนื้อหา (ดัชนีกันสาส์นเพี้ยน) · สัดส่วนชั่วโมงสอนโดยครูท้องถิ่น (เป้าปีที่ 3 ≥ 90%)

---

7. เช็กลิสต์ครูก่อนสอนทุกรุ่น (ฉีกใช้ได้)

☐ ทบทวน 5 หลักการสอน (Healer voice) · ☐ เตรียมสื่อผู้เรียนครบ (คู่มือ อสม. · สมุดงาน · การ์ดสัญญาณอันตราย · คู่มืออ่านร่างกาย · คู่มือใบสั่ง · ตารางสมุนไพร×ยา) · ☐ ใช้ฉบับล่าสุดจากคลังกลาง (เช็กวันที่) · ☐ จัดพื้นที่นั่งเป็นวง + ติดการ์ดสัญญาณอันตราย · ☐ เตรียมเคสจำลองมาตรฐาน · ☐ ยืนยันผู้ประเมินร่วมสำหรับวันสอบ · ☐ เตรียมช่องส่งต่อ/เบอร์ รพ.สต. ของพื้นที่ · ☐ ไม่ดัดแปลงเนื้อหาความปลอดภัยใด ๆ

---

8. สิ่งที่ยังต้องพัฒนาเพิ่ม (บันทึกสำหรับทีมกลาง — ปีที่ 2)

ร่างนี้วางโครงครูพี่เลี้ยงครบเชิงกระบวนการแล้ว · ชิ้นที่ควรผลิตเสริมให้เป็นชุดสมบูรณ์:

1. ~~คลังเคสจำลองมาตรฐาน (อย่างน้อย 10 เคส กระจายกลุ่มเขียว/สถานการณ์คัดกรอง) พร้อมเฉลย rubric~~ — ✓ ร่างแล้ว ดู คลังเคสจำลอง-10เคส-สำหรับครูพี่เลี้ยง.html (10 เคส: 4 เขียว·2 ส่งต่อ ER·3 ธงเหลือง·1 บอร์เดอร์ไลน์ พร้อมเฉลยตาม rubric กลาง)
2. สไลด์/สื่อการสอนกลางรายโมดูล (ให้ครูใช้ตรงกัน ลดการทำเอง)
3. วิดีโอสาธิต CM4 อ่านร่างกาย + คลินิกจำลอง สำหรับ co-teach และรุ่นแบบ A (Lean Blended)
4. ~~แบบฟอร์มนิเทศ/สังเกตการสอน และแบบประเมินต่ออายุครู 2 ปี~~ — ✓ ร่างแล้ว ดู แบบฟอร์มนิเทศและต่ออายุครูพี่เลี้ยง-อสม.html (4 ฟอร์ม: สังเกตการสอน · สุ่มตรวจผู้เรียน non-inferiority · ต่ออายุ 2 ปี · แฟ้มนิเทศรายครู)
5. คู่มือผู้เรียนขั้นที่ 2 (ผู้เชื่อมสุขภาพชุมชน) ให้ครบก่อน เพื่อป้อนผู้มีสิทธิ์ขึ้นเป็นครู

---

อ้างอิง: บันไดการเรียนรู้ อสม. 3 ขั้น · Core Knowledge Map v1.1 · หลักสูตรแกน 9 โมดูล · ชุดใบงานและแบบประเมิน 9 โมดูล · Trainer Facilitation Guide (Canon 1/3/4) · สื่อผู้เรียนห้องสมุด (คู่มือ อสม. · เล่ม 27–30) ทุกส่วนอยู่ใต้หลัก "เสริมไม่แทน" 20–80 + คัดกรอง–ส่งต่อ · เนื้อหาความปลอดภัยแก้ได้ที่คลังกลางเท่านั้น · ตัวเลขชั่วโมง/เกณฑ์เป็นค่าตั้งต้นสำหรับหารือ ปรับตามหน่วยงานรับรองและกรอบทุน